Verilənlər mərkəzinin qurulması: Əlçatanlığı müəyyən edən 7 mühəndislik qərarı

Verilənlər mərkəzinin neçə saat fasiləsiz işləyəcəyi ilk server quraşdırıldıqda deyil, güc cədvəlinin hazırlandığı, ehtiyatlandırma səviyyəsinin seçildiyi və hava axını yolunun çəkildiyi həftələrdə müəyyənləşir. Sahədə gördüyümüz fasilələrin çoxu avadanlıq nasazlığından deyil, quraşdırma mərhələsində verilməmiş və ya yanlış verilmiş qərarlardan yaranır. Aşağıdakı yeddi mövzu layihəni planlaşdıran tərəfin erkən mərhələdə dəqiqləşdirməli olduğu məsələləri ardıcıllıqla əhatə edir.

1. Gücü şkaf sayına deyil, şkaf başına düşən gücə görə planlaşdırın

Verilənlər mərkəzinə ehtiyac çox vaxt “iyirmi şkaflıq zal” kimi təsvir edilir. Halbuki infrastrukturu müəyyən edən şkafın özü deyil, hər şkafa düşən gücdür. Eyni iyirmi şkaf, şkaf başına 3 kW olduqda 60 kW gücündə obyekt deməkdirsə, 15 kW olduqda 300 kW gücündə tamamilə fərqli enerji və soyutma arxitekturası tələb edir. Aralarındakı fərq elektrik lövhəsinin seçimindən kabelin en kəsiyinə və soyutma üsuluna qədər hər bir elementi dəyişir.

Planlaşdırma zamanı üç göstəricini ayrı-ayrılıqda qeyd etmək lazımdır:

• Cari orta yük: İstismara verildiyi gün faktiki istehlak ediləcək güc.
• Layihə yükü: İnfrastrukturun fasiləsiz təmin edə biləcəyi hədəf güc.
• Genişlənmə ssenarisi: Üç–beş il ərzində əlavə edilməsi gözlənilən güc və onun hansı mərhələdə istismara veriləcəyi.

Bu üç göstərici bir-birindən ayrılmadıqda iki tipik səhv yaranır. Ya infrastruktur cari yükə görə qurulur və ilk genişlənmədə bütün zal yenidən nəzərdən keçirilir, ya da uzaq hədəfə görə həddindən artıq böyük ölçüləndirilir, ilkin investisiya artır və aşağı yüklə işləyən avadanlıq səmərəsiz olur. Düzgün yanaşma əsas infrastrukturu hədəf gücə görə layihələndirmək və istismara verməni mərhələlərə bölməkdir: kabel marşrutu, əsas paylama və soyutma infrastrukturu genişlənməyə uyğun qurulur, avadanlıq isə tədricən əlavə edilir.

2. Ehtiyatlandırma səviyyəsini texniki xidmət ssenarisi ilə birlikdə seçin

Ehtiyatlandırma müzakirə edilərkən adətən “nasazlıq olsa, nə baş verər?” sualı verilir. Əsas fərqləndirici sual isə budur: texniki xidmət göstərmək üçün istehsalı dayandırmalıyam? Sistem nasazlığa davamlı ola bilər, lakin texniki xidmət zamanı ehtiyatsız qalırsa, hər planlı texniki xidmət risk dövrünə çevrilir.

Seçim zamanı ehtiyatlandırmanın bütün zəncir boyunca qorunmalı olduğu unudulmamalıdır. Fasiləsiz enerji təchizatı mənbəyi 2N qurulub çıxış lövhəsi tək saxlanıldıqda obyektin faktiki səviyyəsi həmin tək lövhənin səviyyəsi olur. Buna görə ehtiyatlandırma qərarı avadanlıq üzrə deyil, girişdən şkaf rozetkasına qədər vahid xətt üzrə verilməlidir.

Ehtiyatlandırmanın əsl sınağı nasazlıq anı deyil, texniki xidmət günüdür. Sistemi söndürmədən ona texniki xidmət göstərə bilmirsinizsə, deməli, həmin sistem ildə bir neçə dəfə planlı şəkildə ehtiyatsız qalır.

3. Soyutma məsələsini avadanlıqla deyil, hava axınının yolu ilə həll edin

Soyutma problemlərinin əhəmiyyətli hissəsi güc çatışmazlığından deyil, soyuq havanın yanlış yerdə dövr etməsindən qaynaqlanır. Qurğuların ümumi gücü kifayət etdiyi halda şkafların yuxarı rəflərində temperatur yüksəlirsə, problem soyutmada deyil, hava axınının yolundadır.

Quraşdırmada nəzərə alınmalı məsələlər bunlardır:

• İsti–soyuq dəhlizlərin ayrılması: Şkaflar hava giriş tərəfləri eyni dəhlizə baxacaq şəkildə düzülür. Əks halda bir şkafın xaric etdiyi isti hava qonşu şkafın hava girişinə daxil olur.
• Boş rəf yerlərinin bağlanması: Şkaf daxilindəki boş U yerləri örtücü panellə bağlanmadıqda soyuq hava avadanlığın içindən keçmədən arxa tərəfə axır.
• Döşəməaltı düzən: Yüksəldilmiş döşəmənin altındakı kabel yığını hava axınına mane olur; ventilyasiya barmaqlıqlarının yeri yük paylanması ilə birlikdə planlaşdırılmalıdır.
• İş diapazonu: Zalın lazım olduğundan artıq soyudulması enerji istehlakını artırır. İnformasiya texnologiyaları avadanlığı üçün qəbul edilən temperatur və rütubət diapazonları layihələndirmənin başlanğıc nöqtəsi olmalıdır.

Hava axınının yolu düzgün qurulduqda sərbəst soyutmadan istifadə edilə bilən günlərin sayı da artır; bu, istismar xərclərinə birbaşa təsir edir. Soyutma avtomatlaşdırmasının vəzifəsi isə qurğuları ayrı-ayrılıqda işə salmaq deyil, yükü qurğular arasında tarazlaşdırmaq, ehtiyat qurğunu düzgün anda işə qoşmaq və xarici hava şəraiti uyğun olduqda mexaniki soyutmadan sərbəst soyutmaya nəzarətli keçid etməkdir.

4. Monitorinq səviyyəsini sonraya saxlamayın

Monitorinq quraşdırmada ən çox təxirə salınan işdir: “əvvəl zal işləsin, ölçmə sonra əlavə edilər” deyilir. Halbuki enerji analizatoru, temperatur–rütubət sensoru və avadanlıqla rabitə sonradan əlavə edildikdə həm kabel çəkmə xərci artır, həm də obyektin ilk aylarına aid istinad məlumatları itirilir. Güclə bağlı qərarları müqayisə edəcəyiniz baza məhz həmin ilk aylardır.

Ölçülməli olan minimum göstəricilər bunlardır:

• Giriş, fasiləsiz enerji təchizatı çıxışı və şkaf sırası üzrə enerji istehlakı
• Şkafın hündürlüyü boyunca bir neçə nöqtədə soyuq dəhlizin giriş temperaturu və nisbi rütubət
• Soyutma qurğularının iş vəziyyəti, çıxış temperaturu və nasazlıq siqnalları
• Generatorun, mənbə dəyişdirmə açarının və akkumulyator qrupunun vəziyyət məlumatları

Bu məlumatlar vahid monitorinq səviyyəsində toplandıqda iki şey mümkün olur: obyektin səmərəliliyinin (PUE) zaman ərzində izlənməsi və güclə bağlı qərarların ölçmələr əsasında verilməsi. “Bu sıraya daha bir şkaf yerləşdirə bilərikmi?” sualının cavabı təxmin deyil, həmin sıranın ölçülmüş yük əyrisi olur. İstehsal məlumatlarının qərar mənbəyinə çevrilməsi yanaşmasının verilənlər mərkəzindəki qarşılığı budur.

Həyəcan siqnallarının idarə edilməsi həyəcan siqnalları siyahısından fərqlidir

Monitorinq sistemlərinin qurulmasında tez-tez edilən səhv əldə edilən hər siqnalı həyəcan siqnalına çevirməkdir. Eyni prioritetli yüzlərlə həyəcan siqnalı bir neçə həftə ərzində nəzərə alınmamağa başlayır. Həyəcan siqnalları müdaxilə tələb edən, izlənməsi kifayət olan və yalnız qeydə alınan hadisələr kimi ayrılmalı, hər müdaxilə siqnalı üçün kimin nə edəcəyi yazılı şəkildə göstərilməlidir.

5. Avtomatlaşdırma şəbəkəsini korporativ şəbəkədən ayırın

Verilənlər mərkəzinin bina və enerji avtomatlaşdırması orada işləyən informasiya sistemlərindən fərqli bir mühitdir: cihazlar uzunömürlüdür, proqram təminatı nadir hallarda yenilənir və əksəriyyəti autentifikasiyasız protokollarla əlaqə qurur. Bu cihazlar korporativ şəbəkəyə birbaşa qoşulduqda ofis tərəfindəki bir insident soyutmanın idarə edilməsinə qədər çata biləcək yol tapır.

Quraşdırma mərhələsində görülməli işlər baha deyil, lakin sonradan görülməsi bahadır:

• Avtomatlaşdırma şəbəkəsinin ayrıca zona kimi müəyyənləşdirilməsi və keçidlərin nəzarət edilən nöqtələrdən həyata keçirilməsi
• Texniki xidmət şirkətlərinə uzaqdan girişin autentifikasiya, vaxt məhdudiyyəti və sessiyanın qeydə alınması ilə verilməsi
• Kontroller və monitorinq serveri konfiqurasiyalarının ehtiyat nüsxələrinin yaradılması, dəyişikliklərin qeydə alınması

Bu mövzuların ətraflı izahı üçün OT kibertəhlükəsizlik həllimizə baxa bilərsiniz; verilənlər mərkəzinin avtomatlaşdırılması istehsal sahəsindəki ilə eyni təhlükəsizlik intizamını tələb edir.

6. İstismara verməni “işləyirmi” sınağı ilə məhdudlaşdırmayın

Komponentlərin ayrı-ayrılıqda işlədiyini görmək istismara vermə deyil. Fasilələr adətən ayrı-ayrılıqda düzgün işləyən sistemlərin birgə davranışında yaranır: şəbəkə enerjisi kəsildikdə fasiləsiz enerji təchizatı işə qoşulur, generator işə düşür, mənbə dəyişdirilir — lakin soyutma qurğuları yenidən işə salınarkən hamısı eyni anda işə düşür və cərəyan sıçrayışı keçidi çətinləşdirir. Yaxud generator işə qoşulur, lakin soyutma qrupu ehtiyat qidalanmaya qoşulmayıb; zal bir neçə dəqiqə ərzində qızır.

Buna görə istismara vermə mərhələli şəkildə aparılır:

1. Komponent sınaqları: Hər bir avadanlığın ayrılıqda yoxlanılması.
2. Sistem sınaqları: Enerji təchizatı və soyutmanın öz daxilində bütöv sistem kimi sınaqdan keçirilməsi.
3. İnteqrasiya olunmuş sistem sınağı: Real yük altında ssenari əsaslı fasilə məşqləri — şəbəkə enerjisinin itməsi, generatorun işə qoşula bilməməsi, bir soyutma qurğusunun sıradan çıxması.

İnteqrasiya olunmuş sınaqda məqsəd sistemin sınaqdan keçməsini təmin etmək deyil, zəif nöqtəni təhvil verilməzdən əvvəl tapmaqdır. Bu sınaqlar həmçinin istismar heyətinin sistemi ilk dəfə real şəraitdə görməsinə imkan verir; sonradan baş verən hadisələrin çoxunda həlledici amil heyətin həmin vəziyyətlə əvvəllər qarşılaşmış olmasıdır.

7. İstismar qaydalarını təhvil vermədən əvvəl yazın

Quraşdırmanın bitdiyi yerdə istismar başlayır və əlçatanlıq məhz burada qazanılır və ya itirilir. Təhvil sənədləri dəstinə aktual birxətli sxemlər, elektrik lövhələrinin yerləşmə planları, etiketləmə siyahısı, həyəcan siqnalı–müdaxilə uyğunluğu və texniki xidmət intervalları daxil olmalıdır. Bunlar yoxdursa, ilk dəyişiklikdən sonra infrastrukturun sənədləri faktiki vəziyyəti əks etdirmir.

Təhvil vermədən əvvəl dəqiqləşdirilməli məsələlər:

• Hansı texniki xidmət hansı tezliklə və kim tərəfindən görüləcək?
• Kritik ehtiyat hissələri anbarda varmı, tədarük müddətləri nə qədərdir?
• Həyəcan siqnalı gəldikdə çağırış zənciri necə işləyir, hədəf müdaxilə müddəti nə qədərdir?
• Şkaf əlavə edilməsi, qidalanmanın dəyişdirilməsi kimi əməliyyatlar hansı təsdiq və qeydiyyat prosesi ilə aparılacaq?

Dəyişikliklərin qeydə alınması xüsusilə vacibdir: fasilələrin əhəmiyyətli hissəsi sənədləşdirilməmiş bir dəyişikliyin aylar sonra yanlış fərziyyə ilə edilən müdaxilə ilə üst-üstə düşməsindən yaranır. Satışdan sonrakı mühəndislik dəstəyi və müntəzəm nəzərdən keçirmə infrastrukturun ilk günkü səviyyəsini qoruması üçün quraşdırmanın ayrılmaz hissəsidir.

Xülasə

Verilənlər mərkəzinin qurulması bir-birindən müstəqil avadanlıq satınalmalarının cəmi deyil. Güc, ehtiyatlandırma, hava axınının yolu, monitorinq, şəbəkə təhlükəsizliyi, istismara vermə və istismar qaydaları eyni arxitekturanın hissələridir; onlardan biri çatışmadıqda digərlərinin təmin etdiyi fayda da məhdudlaşır. Bu qərarların vahid mühəndislik məsuliyyəti altında verilməsi sonrakı xərclərin qarşısını ən effektiv şəkildə alır.

Quraşdırmanın əhatə dairəsi, iş modeli və hansı işləri öz heyətimizlə üzərimizə götürdüyümüz barədə verilənlər mərkəzinin qurulması və infrastrukturun avtomatlaşdırılması üzrə həll səhifəmizdə ətraflı məlumat tapa bilərsiniz.