Quraşdırma, sazlama, nasazlıq axtarışı və ya təmizləmə zamanı maşının istehsal rejimindəki bütün qoruyucu şərtlərini olduğu kimi saxlamaq həmişə mümkün olmaya bilər. Təhlükəsiz rejim seçimi bu xüsusi halları nəzarətsiz “bypass” vəziyyətinə çevirmək əvəzinə, kimlərin hansı iş rejimini seçə biləcəyini, seçimin necə yoxlanılacağını və hər rejimdə hansı təhlükəsizlik funksiyalarının aktiv qalacağını müəyyən edilmiş proses çərçivəsində idarə edir. Bihl+Wiedemann şirkətinin Mode of Safe Operation həlli standart HMI vasitəsilə ilkin seçim etməyə, səlahiyyətləri elektron açar sistemi ilə məhdudlaşdırmağa və faktiki aktivləşdirmənin Safety Monitor tərəfindən təhlükəsiz şəkildə həyata keçirilməsinə imkan verir. Bu yanaşma risk qiymətləndirilməsini və ya maşına xas yoxlamanı əvəz etmir.
Təhlükəsiz iş rejimi nəyi həll edir?
Avtomatik istehsalda qapı kilidləri, işıq pərdələri və sabit qoruyucular operatoru təhlükəli hərəkətdən ayırır. Sazlama zamanı operatorun emal olunan detalı, aləti və ya hərəkət mexanizmini görməsi lazım gələ bilər. Qapını açıb sensoru şuntlamaq sürətli həll kimi görünə bilər; lakin maşının hansı təhlükəsizlik şərtləri altında işlədiyi qeyri-müəyyənləşir və müvəqqəti həll daimi riskə çevrilə bilər. Təhlükəsiz rejim seçimi alternativ iş şəraitini hələ layihələndirmə mərhələsində müəyyən edir və yalnız icazə verilən təhlükəsizlik funksiyaları ilə aktivləşdirir.
“Rejim” yalnız HMI-da dəyişən resept deyil. Rejim dəyişdikdə icazə verilən avtomatik işəsalma, hərəkət sürəti, istiqamət, ox və ya zona; aktiv qoruyucu qurğular; basılı saxlayaraq işlətmə və ya təsdiq qurğusu tələbi; sıfırlama və yenidən işəsalma davranışı dəyişə bilər. Hər rejimin təhlükəsizlik funksiyaları ayrı sətirlərdə müəyyən edilməli, hər hansı funksiya deaktiv edilirsə, onun yerinə hansı riskazaldıcı tədbirin tətbiq olunduğu açıq göstərilməlidir. İstehsal hədəfi naminə bütün qoruyucuların söndürüldüyü “servis rejimi” təhlükəsiz rejim seçimi sayılmır.
| Layihələndirmə sualı | Təhlükəsiz yanaşma | Yol verilməməli fərziyyə |
|---|---|---|
| Seçim harada edilir? | HMI ilkin seçimi istifadəçiyə göstərir; Safety Monitor seçim ardıcıllığını yoxlayır və aktivləşdirir | HMI biti təkbaşına təhlükəsiz əmrdir |
| Rejimi kim dəyişə bilər? | Səlahiyyət səviyyəsi elektron açar və ya ekvivalent idarəetmə üsulu ilə məhdudlaşdırılır | Şifrəni bilən hər kəs eyni riski idarə edə bilər |
| Qoruma azaldılırsa nə baş verir? | Təhlükəsiz azaldılmış sürət, dayanma, istiqamət və ya təsdiq qurğusu kimi tədbir işə düşür | Texniki xidmət müddəti qısa olduğu üçün risk qəbul edilə bilər |
| Birdən çox bölmə varmı? | Hər bölmənin rejimi, sərhədi və qonşu zona ilə qarşılıqlı əlaqəsi müstəqil müəyyən edilir | Bütün xətt eyni rejimdən eyni vaxtda istifadə etməlidir |
| Enerji təchizatı və ya rabitə bərpa olunduqda? | Qüvvədə olan səlahiyyət və təhlükəsiz seçim yenidən yoxlanılır; gözlənilməz işəsalmanın qarşısı alınır | Son rejim avtomatik davam edə bilər |
Bihl+Wiedemann həllinin seçim zənciri
Rəsmi Mode of Safe Operation səhifəsində standart sensorlu paneldə istifadəçiyə yalnız mövcud səlahiyyəti ilə aktivləşdirilə bilən rejimlərin göstərildiyi proses təsvir olunur. İstifadəçi rejim seçdikdə bu ilk əməliyyat ilkin seçimdir. Safety Monitor ilkin seçimi yoxlayır və yoxlanılmış nəticəni yenidən istifadəçiyə göstərir. İstifadəçinin ikinci təsdiqi ilə müvafiq rejim təhlükəsizlik məntiqində aktivləşdirilir. Əks-əlaqəli bu proses ekranda yanlış yerə toxunmanın və ya HMI ilə monitor arasındakı məlumat uyğunsuzluğunun birbaşa təhlükəsiz seçim kimi qəbul edilməsinin qarşısını alır.
Bihl+Wiedemann bildirir ki, ASIMON360 daxilindəki TÜV sertifikatlı funksiya bloku ilə beş fərqli iş rejimi altı ayrı maşın bölməsi üçün müstəqil konfiqurasiya edilə bilər və həll PL e səviyyəsinədək tətbiq oluna bilər. Bu saylar və səviyyə həllin məhsul xüsusiyyətidir; hər maşında beş rejimdən istifadə etmək tələb olunmur və PL e nəticəsi avtomatik əldə edilmir. Seçilmiş Safety Monitor variantı, HMI rabitəsi, səlahiyyətləndirmə, təhlükəsizlik funksiyaları, sahə qurğuları və çıxış zənciri birlikdə yoxlanılır.
Səlahiyyətləndirmə ilə təhlükəsiz seçim eyni şey deyil
Elektron açar sistemi texniki xidmət mütəxəssisi, sazlayıcı və istehsal operatoru kimi istifadəçi qrupları üçün rejimlərə fərqli giriş hüquqları müəyyən etməyə kömək edir. Bihl+Wiedemann şirkətinin rəsmi səhifəsində Euchner EKS elektron açar sistemi ilə beş fərqli açar səviyyəsinin rejimlərə təyin edilə bildiyi izah olunur. Səlahiyyət istifadəçiyə rejimi seçməyə icazə verir; seçimin təhlükəsizlik baxımından düzgün emal edilməsini isə Safety Monitor məntiqi təmin edir. Bu iki vəzifə bir-birini əvəz etmir.
Açarın paylaşılması, itirilməsi, növbənin sonunda çıxarılmaması və ya istifadəçinin vəzifə dəyişikliyinin sistemdə əks etdirilməməsi istismar riskidir. Səlahiyyət matrisi ad və ya rol əsasında idarə edilməli, ləğvetmə proseduru və ehtiyat açara nəzarət yaradılmalıdır. HMI-da aktiv istifadəçi, seçilmiş bölmə və aktiv rejim görünməlidir. Bununla yanaşı, fərdi məlumatlar, istifadəçi qeydləri və uzaqdan bağlantı siyasətləri müəssisənin kibertəhlükəsizlik qaydalarına uyğun idarə edilməlidir.
Lokal təhlükəsizlik və sürətə nəzarət: BWU2852
BWU2852 genişləndirilmiş funksiyalı Safety Basic Monitor-dür. Rəsmi məhsul səhifəsində qurğu lokal təhlükəsiz giriş və çıxışlara, Safe Link-ə, Ethernet diaqnostika interfeysinə və yaxınlıq sensoru (inisiator) siqnalları vasitəsilə təhlükəsiz dayanma-sürət monitorinqi funksiyasına malik kompakt kontroller kimi təsvir olunur. Bu xüsusiyyətlər birləşməsi sazlama rejimində qapı açıq olarkən yalnız icazə verilən aşağı sürətə nəzarət kimi maşına xas funksiyalarda nəzərdən keçirilə bilər. Sürət monitorinqi üçün hansı girişlərin istifadə edilə biləcəyi, ox sayı və tezlik həddi tam texniki məlumat vərəqinə əsasən seçilməlidir.
Təhlükəsiz azaldılmış sürət standart sürücünün sürət tapşırığını kiçik qiymətə təyin etmək demək deyil. Hərəkət müstəqil şəkildə və ya uyğun arxitekturada ölçülməli, hədd aşıldıqda təhlükəsiz çıxış müəyyən edilmiş müddətdə söndürülməli və mexaniki dayanma məsafəsi məqbul olmalıdır. Sensor sayı, kanal strukturu, ötürmə nisbəti, impuls tezliyi və ümumi səbəbli nasazlıq ehtimalı hesablanır. BWU2852 məhsul səhifəsində Kateqoriya 4/PL e/SIL 3 səviyyəsinədək tətbiqə uyğunluq göstərilir; faktiki nəticə seçilmiş sürət monitorinqi arxitekturasından və bütün təhlükəsizlik zəncirindən asılıdır.
Rejim dəyişdirilərkən hərəkət icazəsi necə təşkil edilməlidir?
Məsələn, “sazlama” ilkin olaraq seçildikdə Safety Monitor səlahiyyəti, seçimin təsdiqləndiyini, müvafiq qapının vəziyyətini, təsdiq qurğusunu və sürət nəzarətinin hazır olması barədə məlumatı birlikdə qiymətləndirə bilər. Təhlükəsiz azaldılmış sürət yoxlanılmadan qapı kilidinin açılmasına icazə verilməməsi və ya sürət həddi aşıldıqda təhlükəsiz çıxışın söndürülməsi maşına xas məntiqdə müəyyən edilir. Rejimin aktiv olması öz-özlüyündə hərəkət əmri yaratmamalıdır; standart idarəetmə və əlavə təsdiq şərtləri ayrı qalır.
Rejimdən istehsala qayıdarkən bütün qoruyucuların yenidən aktiv olduğu, qapıların bağlı və kilidli olduğu, müvəqqəti alətlərin və ya heyətin təhlükəli zonada qalmadığı yoxlanılır. İstifadəçi təsdiqi sıfırlama funksiyasının yalnız şərtlərindən biri ola bilər; sıfırlama təhlükəli hərəkəti avtomatik başlatmamalıdır. Bu davranış HMI mətnində və operator təlimatında açıq göstərilməlidir.
Enkoderlə təhlükəsiz sürət və mövqe: BWU2849
Bəzi maşınlarda sadə yaxınlıq sensoru impulsları sürət həddini və ya mövqeni kifayət qədər ayırdetmə qabiliyyəti ilə izləyə bilmir. BWU2849 rəsmi məhsul məlumatlarında sin/cos, TTL və SSI enkoder siqnallarını dəstəkləyən modul ASi Speed Monitor kimi təsvir olunur. İki sürətli elektron təhlükəsiz çıxış dövrəsi və iki RJ45 enkoder bağlantısı mövcuddur; uyğun sin/cos və ya TTL konfiqurasiyalarında iki oxadək monitorinq aparıla bilər. İstehsalçının texniki məlumat vərəqində SSI-nin təhlükəsizlik tətbiqində ikinci enkoderi istinad kimi tələb etdiyi bildirilir; bu halda iki enkoder portu bir təhlükəsiz ox üçün istifadə edilə bilər. Dəstəklənən siqnal növü, enkoderin qidalanması, adapter kabelləri və idarəetmə sürücüsünə paralel siqnal götürmə üsulu tam məhsul təlimatı əsasında yoxlanılmalıdır.
Təhlükəsiz rejim seçimi ilə birlikdə mövqe diapazonu, istiqamət, dayanma və ya aşağı sürət kimi şərtlər müəyyən edilə bilər. Məsələn, yalnız müəyyən mexaniki zonada və azaldılmış sürətlə əl ilə hərəkətə icazə verilə bilər. Lakin bu nümunə BWU2849-un hər maşında bütün funksiyaları təkbaşına təmin edəcəyi demək deyil. Təhlükəsiz hərəkət funksiyaları, seçilmiş enkoder arxitekturası, sürücünün davranışı, monitor konfiqurasiyası və təhlükəsiz çıxışların icra mexanizminə təsiri birlikdə yoxlanılır.
Çoxbölməli maşınlarda mərkəzləşdirilmiş seçim: BWU3961
BWU3961 iki ASi-5/ASi-3 master, POWERLINK interfeysi və inteqrasiya edilmiş ASi-5/ASi-3 Safety Monitor ehtiva edən şlüz variantıdır. Rəsmi texniki məlumat vərəqində bu qurğu üçün Mode of Safe Operation dəstəyi, Safe Link, konfiqurasiyadan asılı olaraq altı təkkanallı və ya üç ikikanallı təhlükəsiz giriş, bunlardan ayrı altı elektron təhlükəsiz çıxış, OPC UA serveri, REST API və veb əsaslı diaqnostika sadalanır. Belə şlüz HMI vasitəsilə rejim seçimini yuxarı səviyyəli idarəetmə sisteminə görünən edərkən təhlükəsiz aktivləşdirməni inteqrasiya edilmiş monitorda saxlamaq üçün nəzərdən keçirilə bilər.
İki ASi şəbəkəsi uzun və ya bölmələrə ayrılmış maşınlarda sahə qurğularını fiziki və məntiqi qruplara ayırmağa kömək edə bilər. Bihl+Wiedemann həllinin ən çox altı müstəqil rejim seçimi instansiyasını dəstəklədiyi bildirilir; bir bölmə sazlama rejimində olarkən digərinin istehsalda qalıb-qalmayacağı yenə risk qiymətləndirilməsi ilə müəyyən edilir. Ötürmə zonasında ortaq hərəkət, materialın düşməsi, sıxılma və ya qonşu robotun həmin zonaya çıxışı varsa, zonalar tam müstəqil hesab edilə bilməz. Safe Link və ya lokal təhlükəsiz siqnallarla zəruri qarşılıqlı icazələr təşkil edilməlidir.
Standart HMI-nın təhlükəsiz sistemdəki rolu
Həll standart HMI-dan istifadəyə imkan verir; bunun faydası maşın çertyojunun, bölmə adlarının və aktiv rejimin operatora anlaşıqlı şəkildə göstərilə bilməsidir. HMI mövcud səlahiyyətlə hansı rejimlərin seçilə biləcəyini siyahıya alır, ilkin seçimi göndərir və Safety Monitor tərəfindən yoxlanılmış seçimi yenidən göstərir. Təhlükəsiz aktivləşdirmə monitorda baş verdiyindən HMI panelinin özü təhlükəsiz kontroller hesab edilmir.
İnterfeys layihələndirilərkən oxşar adlar və rənglər əvəzinə aydın dildən istifadə edilməlidir. “Əl rejimi 1” və “Əl rejimi 2” kimi qeyri-müəyyən başlıqlar əvəzinə “Qəlibin sazlanması – aşağı sürət” və ya “Təmizləmə – hərəkət qadağandır” kimi məqsədə əsaslanan təsvirlərə üstünlük verilə bilər. Aktiv rejim, seçilmiş bölmə və qüvvədə qalan qoruyucu şərtlər daim görünməlidir. Sensorlu ekrandakı ilkin seçim ilə faktiki aktiv rejim fərqlənirsə, istifadəçi bu fərqi aydın görməlidir.
ASIMON360-da funksiya bloku və versiyaların idarə edilməsi
Mode of Safe Operation funksiyası ASIMON360 konfiqurasiyasında aktivləşdirilir; seçilə bilən rejimlər səlahiyyət səviyyələri ilə uyğunlaşdırılır və müvafiq MSO bloku təhlükəsizlik məntiqində istifadə olunur. Rəsmi səhifəyə görə beşədək rejim seçimi və altı ayrı instansiya sərbəst konfiqurasiya edilə bilər. Hər rejimin blok bağlantıları, aktiv təhlükəsizlik funksiyaları və çıxışları tələblər matrisi ilə müqayisə edilməlidir. Kopyalanmış instansiyada bölmə adını dəyişdirmək təhlükəsiz bağlantıların düzgün dəyişdirildiyini sübut etmir.
Konfiqurasiya faylı, qurğunun mikroproqram təminatı, HMI ekranı və istifadəçi səlahiyyət cədvəli eyni dəyişiklik paketinə bağlanmalıdır. Rejimin adı HMI-da dəyişdirilib təhlükəsizlik məntiqində əvvəlki mənasını saxlayarsa, ciddi istifadə xətası yarana bilər. Təsdiqlənmiş versiyanın nəzarət cəmi, qurğunun ehtiyat nüsxə daşıyıcısı və bərpa proseduru qeydə alınmalıdır. Dəyişiklikdən sonra yalnız yeni ekranın açılması deyil, təsirlənən bütün rejim keçidləri yenidən sınaqdan keçirilir.
Keçid vəziyyətləri ən azı rejimlərin özü qədər vacibdir
İstehsaldan sazlamaya, sazlamadan texniki xidmətə və ya zona rejimindən ümumi dayanmaya keçərkən sistem qısa müddətə belə qeyri-müəyyən vəziyyətdə qalmamalıdır. İlkin seçim zamanı əvvəlki rejimin təhlükəsizlik şərtləri qüvvədə qalır; yeni rejim yalnız Safety Monitor yoxlaması və istifadəçi təsdiqi tamamlandıqda aktivləşir. Vaxt həddi aşıldıqda, ziddiyyətli sorğu yarandıqda və ya rabitə kəsildikdə ilkin seçim ləğv edilməli və maşın müəyyən edilmiş təhlükəsiz vəziyyətdə qalmalıdır.
Elektron açar çıxarıldıqda aktiv rejimin dərhal ləğv edilib-edilməyəcəyi tətbiqə uyğun müəyyən edilir. Dərhal ləğvetmə bəzi maşınlarda təhlükəsiz dayanma təmin etsə də, başqa bir prosesdə əlavə təhlükə yarada bilər. Eyni qaydada, enerji təchizatı bərpa edildikdə son rejimin yaddaşdan bərpası uyğun olmaya bilər. Düzgün davranış risk təhlili, istismar proseduru və istehsalçının funksiyalarının icazə verdiyi konfiqurasiya əsasında müəyyən edilir; sınaq nəticəsi operator təlimində nəzərə alınır.
FAT və SAT üçün nasazlıq ssenariləri
- İcazəsiz seçim: Səlahiyyət səviyyəsi kifayət etmədikdə qadağan olunmuş rejimlərin görünmədiyi və ya aktivləşdirilə bilmədiyi yoxlanılır.
- Yanlış bölmə: Bir bölmə üçün edilən seçimin qonşu bölmədə təhlükəsizlik funksiyasında gözlənilməz dəyişiklik yaratmadığı yoxlanılır.
- İlkin seçimin itirilməsi: İlkin seçimlə təsdiq arasında HMI rabitəsi kəsilir; sistem əvvəlki təhlükəsiz vəziyyətdə qalmalıdır.
- Sürət həddinin aşılması: Sazlama rejimində müəyyən edilmiş təhlükəsiz sürət həddi nəzarətli şəkildə aşılır və təhlükəsiz çıxışın reaksiyası ölçülür.
- Sensor nasazlığı: Enkoder kanalı, yaxınlıq sensoru, qapı açarı və ya icazəverici qurğu nasazlığı zamanı gözlənilən təhlükəsiz davranış yoxlanılır.
- Səlahiyyətin itirilməsi: Elektron açarın çıxarılması, etibarsız açar və istifadəçi səlahiyyətinin ləğvi ssenariləri sınaqdan keçirilir.
- Enerji təchizatının bərpası: HMI, şlüz, Safety Monitor və sahə modulları fərqli ardıcıllıqla işə salındıqda avtomatik hərəkətin yaranmadığı yoxlanılır.
- Versiya uyğunsuzluğu: HMI ilə təhlükəsizlik konfiqurasiyasının fərqli versiyalarının kombinasiyası aşkarlanır və ya istismara vermə proseduru ilə qarşısı alınır.
Layihə və təklif üzrə yoxlama siyahısı
- Hər iş rejiminin məqsədi, icazə verilən hərəkətlər, aktiv qoruyucular və qadağan olunmuş əməliyyatlar
- Hər rejim üçün tələb olunan PLr/SIL hədəfləri, təhlükəsiz vəziyyət, reaksiya müddəti və kompensasiyaedici tədbirlər
- Maşın bölmələri, ortaq təhlükələr, ötürmə nöqtələri və zonalararası təhlükəsiz icazələr
- HMI ilkin seçim ardıcıllığı, yoxlama üzrə əks əlaqə, ikimərhələli təsdiq və vaxt həddi aşıldıqda davranış
- İstifadəçi rolları, elektron açar səviyyələri, itirilmə/ləğvetmə proseduru və hadisə qeydləri
- Safety Monitor və ya şlüzün tam məhsul kodu, ASi şəbəkələri, Safe Link və yuxarı səviyyəli sahə şini interfeysi
- Təhlükəsiz sürət/dayanma/mövqe üçün sensor və ya enkoder, mexaniki ötürmə nisbətləri, ayırdetmə qabiliyyəti və nasazlığa reaksiya
- ASIMON360, HMI və PLC layihələri arasında versiya asılılığı, ehtiyat nüsxələmə və səlahiyyətli dəyişikliklərin idarə edilməsi
- FAT/SAT zamanı nasazlıqların süni yaradılması, ölçülmüş dayanma müddətləri, operator təlimi və dövri sınaqlar
Təhlükəsiz rejim seçiminin məqsədi texniki xidmət işlərini çətinləşdirmək deyil, istehsaldan kənar işi görünən və yoxlanıla bilən etməkdir. Bihl+Wiedemann həlli standart HMI, səlahiyyətləndirmə, Safety Monitor və zərurət olduqda təhlükəsiz hərəkətə nəzarəti eyni arxitekturada birləşdirə bilər. Təhlükəsizlik nəticəsi isə yalnız maşına xas rejim matrisi, düzgün məhsul variantları və keçid vəziyyətlərini də əhatə edən yoxlama ilə əldə edilir.
