Partlayıcı qazın və ya yanar tozun mövcud olma ehtimalı olan sahələrdə şkaf seçimi adi xarici gövdə seçimindən daha geniş məsələdir. Zonaların təsnifatı, mühafizə üsulu, avadanlıq qrupu, temperatur sinfi, ətraf mühit temperaturu, kabel girişləri, terminallar və ümumi istilik itkisi eyni uyğunluq zəncirinin hissələridir. Tempa Pano-nun Ex-proof məhsul qrupuna TES və TEX seriyaları daxildir. İstehsalçının rəsmi texniki sənədi bu gövdələri Ex e və Ex ia tətbiqləri, qaz mühitlərində Zone 1 və Zone 2, toz mühitlərində Zone 21 və Zone 22 üçün müəyyən edir. Bu bələdçi kataloqdakı mexaniki xüsusiyyətləri və seçim addımlarını izah edir; konkret obyektdə təhlükəli zonaların təsnifatını və ya komplektləşdirilmiş şkafın uyğunluq qiymətləndirilməsini əvəz etmir.
TES və TEX seriyalarının material və gövdə xüsusiyyətləri
Tempa TES/TEX məhsul səhifəsinə əsasən, gövdə və qapaq və ya qapı EN 10088 1.4404 standartına uyğun 316L paslanmayan poladdan hazırlanır. Gövdə və qapının təbəqə qalınlığı məhsulun ölçüsündən asılı olaraq 1,2 və ya 1,5 mm-dir. TEX standart ölçü cədvəlində kabel keçid lövhəsi 2 mm olaraq göstərilir; montaj lövhəsi isə tamamlayıcı aksesuar kimi ayrıca seçilir. Səth Scotch-Brite ilə fırçalanmış paslanmayan poladdır və mühafizə dərəcəsi TS 3033 və EN 60529 istinadları ilə IP66 olaraq verilir. Bağlanma perimetri boyunca tökmə poliuretan kipləşdiricinin temperatur diapazonu −40…+100 °C olaraq göstərilir.
TES və TEX eyni sertifikatlaşdırılmış məhsul ailəsinə daxil olsa da, standart konstruksiyaları eyni deyil. Ölçü cədvəlində kiçik TES modelləri vintlə bərkidilən qapaqlı, menteşəsiz və kabel keçid lövhəsi olmayan konstruksiyaya malikdir. TEX modellərində isə 2 mm kabel keçid lövhəsi və məhsulun ölçüsündən asılı olaraq iki və ya üç menteşə göstərilir; ailənin təsvirində gizli menteşə üçün 180 dərəcə açılma və bağlanma üçün yerindən çıxmayan vintlər qeyd olunur. Buna görə qapaq və ya qapı, menteşə və giriş quruluşu seçilmiş məhsul kodu üzrə yoxlanmalıdır.
Seriyanın zərbəyə davamlılığı rəsmi sənəddə 7 joule olaraq göstərilir. Gövdənin daxilində və xaricində inteqrasiya edilmiş M6 və M10 torpaqlama nöqtələri var. Standart komplektə gövdə, qapaq və ya qapı, torpaqlama vinti və divara bərkitmə elementləri daxildir. Montaj lövhəsi, DIN relsi, torpaqlama keçiricisi və üfüqi və ya şaquli DIN relsi bərkitmə elementləri tamamlayıcı aksesuar kimi siyahıya alınır. Sorğu əsasında təqdim edilən kabel keçid lövhələrinin sayı və yerləşməsi seçilmiş məhsul koduna və Ex sertifikatının əhatə dairəsinə uyğun olaraq istehsalçı ilə dəqiqləşdirilməlidir; xüsusi ölçü, xüsusi montaj lövhəsi və sink örtük üzərindən boyanmış konstruksiya variantları da eyni yoxlamaya tabedir. Hər bir xüsusi konfiqurasiyanın yalnız mexaniki baxımdan istehsal edilə bilməsi deyil, həm də seçilmiş Ex markalanması və sertifikat şərtləri çərçivəsində qalması yoxlanmalıdır.
Zone və mühafizə üsulu birlikdə nəzərdən keçirilməlidir
Tempa sənədi TES/TEX-i qazlı mühitlər üçün Zone 1 kateqoriya 2 və Zone 2 kateqoriya 3; tozlu mühitlər üçün Zone 21 və Zone 22 çərçivəsində göstərir. Eyni sənəddə üfüqi və ya şaquli terminal yerləşməsi ilə Ex e və Ex ia tətbiqlərinə yer verilir. Ex e artırılmış təhlükəsizlik yanaşmasını, Ex ia isə qığılcım təhlükəsiz dövrə yanaşmasını ifadə edir. Lakin bu ifadələr boş gövdəyə yerləşdirilən hər bir komponent kombinasiyasının avtomatik olaraq uyğun olacağı demək deyil. Terminal tipi, dövrə sinfi, kabel kipgəci, kor tıxac, daxili birləşmələr, ayırma məsafələri və markalanma hədəf zonaya və mühafizə üsuluna uyğun seçilməlidir. Layihənin ilkin məlumatı səlahiyyətli iş çərçivəsində hazırlanmış təhlükəli zona təsnifatı olmalıdır.
IP66 və Ex uyğunluğu eyni anlayış deyil
IP66 göstəricisi gövdənin bərk cisimlərin və suyun daxil olmasına qarşı mühafizəsini ifadə edir; Ex uyğunluğu isə alışma riskinin nəzarətdə saxlanmasına yönəlmiş fərqli və daha geniş tələblər toplusudur. TES/TEX üzərində hər iki məlumat birlikdə verilir, lakin onlar bir-birini əvəz edə bilməz. Qapaq və ya qapı kipləşdiricisinin, vintlərin, kabel girişlərinin və istifadə olunmayan açıqlıqların düzgün bağlanması IP mühafizəsinin bütövlüyü üçün vacibdir. Ex baxımından bunlara əlavə olaraq sertifikatlaşdırılmış giriş elementləri, terminalların uyğun yerləşməsi, temperatur hədləri, mühafizə birləşmələri və sertifikatın xüsusi şərtləri nəzərə alınır. Buna görə texniki şərtlərdə yalnız “IP66 paslanmayan polad qutu” yazılması təhlükəli zona tələbini müəyyən etmir; tələb olunan Ex mühafizə üsulu, zona, qaz və ya toz qrupu, temperatur sinfi və ətraf mühit şəraiti ayrıca göstərilməlidir.
Temperatur sinfi və ətraf mühit temperaturu
İstehsalçının məhsul səhifəsində T5 üçün ətraf mühit temperaturu diapazonu −40…+55 °C, T6 üçün isə −40…+40 °C olaraq verilir. Rəsmi texniki vərəqdə T6 sinfində maksimum səth temperaturu 85 °C, T5 sinfində isə 100 °C olaraq göstərilir. Buradakı iki məlumat fərqlidir: ətraf mühit temperaturu şkafın yerləşdiyi mühiti, temperatur sinfi isə avadanlığın çatmasına icazə verilən maksimum səth temperaturunu müəyyən edir. Daxildəki terminalların və birləşmələrin yaratdığı istilik xarici mühit temperaturu ilə birlikdə qiymətləndirilir. Layihə kataloqda göstərilən ətraf mühit həddindən kənara çıxırsa, standart konfiqurasiyanın uyğun olduğu fərz edilməməli; istehsalçı və müvafiq uyğunluq sənədi əsasında xüsusi qiymətləndirmə aparılmalıdır.
Terminal qutusunda istilik yükünün hesablanması
Tempa-nın TES/TEX texniki vərəqində hər bir terminal qutusu üçün icazə verilən maksimum istilik yayılmasının ətraf mühit temperaturundan və temperatur sinfindən asılı olduğu göstərilir. Terminalların və birləşmələrin güc itkisi üçün verilən əsas münasibət P = I² × (Rt + Rc) şəklindədir. Burada I dövrə cərəyanını, Rt terminalın elektrik müqavimətini, Rc isə birləşmə və ya keçirici tərəfindəki müqaviməti ifadə edir. Hər dövrənin hesablanmış itkisi toplanır və seçilmiş qutu üçün verilən maksimum icazə verilən qiymətlə müqayisə edilir. Sənəddəki üsula əsasən ümumi yük faizi 100 faizi aşarsa, daha böyük gövdə seçilməli və hesablama təkrarlanmalıdır. Beləliklə, xarici ölçü yalnız terminal sayına görə deyil, icazə verilən istilik tutumuna görə də yoxlanmış olur.
Bu hesablama üçün terminal istehsalçısının aktual müqavimət və cərəyan məlumatları, faktiki dövrə cərəyanları, birləşmə quruluşu, hədəf T sinfi və ən yüksək ətraf mühit temperaturu tələb olunur. Terminalların üfüqi və ya şaquli yerləşməsi seçilərkən kabelin əyilmə sahəsi və ayırma tələbləri də nəzərə alınır. “Terminallar fiziki olaraq yerləşir” nəticəsi istilik baxımından uyğunluğu göstərmir. Eyni şəkildə, nominal cərəyanların yalnız ədədi cəmi I² asılılığı səbəbindən kifayət edən qiymətləndirmə deyil. Tempa texniki vərəqində müvafiq gövdə ölçüsünə aid Pmax qiymətindən istifadə edilməli, hesablama qeydi layihə faylında saxlanmalı və seçilmiş faktiki terminal komponentləri ilə uyğunlaşdırılmalıdır. Dövrə və ya terminal dəyişdirildikdə istilik qiymətləndirilməsi də yenidən nəzərdən keçirilməlidir.
Sertifikat və markalanmanın əhatə dairəsi
Tempa-nın rəsmi kataloqu TES/TEX ailəsi üçün IECEx SIR 15.0056X avadanlıq sertifikatı ilə Ex eb IIC T6 Gb və Ex tb IIIC T57°C Db, IP66 markalanmalarını; IECEx SIR 15.0057U komponent sertifikatını sadalayır. Eyni kataloqda ATEX üçün SIRA 06 ATEX 3285X və SIRA 06 ATEX 3286U komponent sertifikatı; UKCA üçün CSAE 22 UKEX 1136X və CSAE 22 UKEX 1135U komponent sertifikatı məlumatları yer alır. EN IEC 60079-0, EN IEC 60079-7, EN 60079-11 və EN 60079-31 standartları da istinadlar arasındadır. Sifariş edilən məhsulun etiketi, sertifikatın reviziyası və xüsusi istifadə şərtləri aktual sənəd əsasında yoxlanmalıdır; kataloqda bir ailə üçün sadalanan markalanma hər bir xüsusi yığımın dəyişmədən eyni əhatə dairəsində olduğu fərziyyəsinə çevrilməməlidir.
“X” və “U” sonluqlarını təklif mərhələsində fərqləndirmək
Sertifikat nömrəsinin sonundakı “X” təhlükəsiz istifadə üçün xüsusi şərtlərin mövcud olduğunu, “U” isə məhsulun Ex komponenti olduğunu göstərən mühüm fərqdir. Komponent sertifikatı həmin hissənin təkbaşına son istifadəçiyə təqdim edilən komplektləşdirilmiş avadanlıq kimi istifadə edilə biləcəyi demək deyil. Gövdəyə terminal, kabel kipgəci və digər hissələr yerləşdirildikdə yaranan yığım hədəf mühafizə üsuluna görə qiymətləndirilməli, tələb olunan markalanma və sənədlərlə tamamlanmalıdır. Buna görə təklif faylında boş gövdənin, komponent kimi hazırlanmış qutunun, yoxsa terminalları və giriş elementləri ilə komplektləşdirilmiş yığımın tələb olunduğu aydın yazılmalıdır. Müvafiq sertifikatın əhatə dairəsi və xüsusi şərtləri məhsul seçimi yekunlaşdırılmadan əvvəl səriştəli şəxs tərəfindən araşdırılmalıdır.
Kabel girişləri və ilkin mexaniki emal
Sorğu əsasında təqdim edilən kabel keçid lövhələrinin sayı və yerləşməsi seçilmiş TES və ya TEX məhsul koduna və sertifikatın əhatə dairəsinə uyğun olaraq istehsalçı ilə dəqiqləşdirilməlidir. Təhlükəli zonadakı hər bir dəlik və giriş mühafizə bütövlüyünün bir hissəsidir. Kabel kipgəclərinin və kor tıxacların müvafiq Ex mühafizə üsuluna, IP dərəcəsinə, kabelin xarici diametrinə və ətraf mühit şəraitinə uyğunluğu yoxlanmalıdır. Dəlik diametri, yiv tipi, kənar məsafəsi və lövhənin mövqeyi təsdiqlənmiş çertyojda göstərilməlidir. Sahədə plansız deşmə aparmaq əvəzinə, sorğu əsasında təqdim edilən ilkin emal və ya xüsusi lövhə variantının sertifikatın əhatə dairəsi ilə birlikdə qiymətləndirilməsi daha yaxşı izlənə bilən konfiqurasiya təmin edir. İstifadə olunmayan girişlər uyğun bağlama elementləri ilə bağlanmalı və montaj təlimatındakı sıxma şərtləri tətbiq edilməlidir.
| Seçim məlumatı | TES/TEX üçün rəsmi texniki məlumat | Layihədə yoxlanacaq məqam |
|---|---|---|
| Material | 316L, EN 10088 1.4404 | Ətraf mühit və aksesuar materialları ilə uyğunluq |
| Mühafizə | IP66 | Giriş elementlərinin və bağlamaların bütövlüyü |
| Zonalar | Zone 1/2 və Zone 21/22 | Obyektin səlahiyyətli qaydada hazırlanmış zona təsnifatı |
| Mühafizə üsulları | Ex e və Ex ia tətbiqləri | Dövrə, terminal və ayırma quruluşu |
| Ətraf mühit temperaturu | T5: −40…+55 °C; T6: −40…+40 °C | Sahədə faktiki ən aşağı və ən yüksək temperatur |
| İstilik yoxlaması | P = I² × (Rt + Rc), ümumi yük ≤ Pmax | Faktiki komponent məlumatları və seçilmiş gövdə ölçüsü |
İstismara vermə və texniki xidmət faylı
Quraşdırma tamamlandıqda məhsul etiketi və sertifikat nömrəsi, seriya və model kodu, montaj istiqaməti, bütün bağlama vintləri, kipləşdirici səthi, torpaqlama birləşmələri, kabel kipgəcləri, kor tıxaclar və istifadə olunmayan açıqlıqlar yoxlanmalıdır. Terminalların sıxma qiymətləri müvafiq komponent istehsalçısının təlimatına uyğun tətbiq edilməli və qeydə alınmalıdır. Kabel ekranı və ya qığılcım təhlükəsiz dövrələrin ayrılması kimi elektrik detalları layihə sxeminə uyğun olmalıdır. İstilik yükünün hesablanması, terminal siyahısı, kabel giriş çertyoju, sertifikatlar, xüsusi istifadə şərtləri və texniki xidmət təlimatları eyni texniki faylda saxlanmalıdır. Texniki xidmət zamanı yalnız ekvivalentliyi təsdiqlənmiş hissələrdən istifadə edilməli; kipləşdiricini, vinti, səthi və ya giriş quruluşunu dəyişdirən hər bir müdaxilə uyğunluq baxımından yenidən qiymətləndirilməlidir.
Təklif sorğusundan əvvəl hazırlanacaq məlumat toplusu
Düzgün TES/TEX konfiqurasiyası üçün qaz və ya toz mühiti, zona, avadanlıq qrupu, hədəf mühafizə üsulu, temperatur sinfi, maksimum və minimum ətraf mühit temperaturu, xarici ölçü həddi, terminal tipləri, dövrə cərəyanları, kabel sayları və diametrləri, kabel kipgəclərinin yivləri, giriş səthləri, montaj lövhəsi və ya DIN relsi ehtiyacı və divara bərkitmə quruluşu birlikdə verilməlidir. Tələb olunan sertifikatlaşdırma bazarı da göstərilməlidir. İstilik hesablaması tamamlanmadan yalnız terminal sayına baxılaraq qutu seçilməməlidir. İstehsalçının aktual kataloq cədvəli və sertifikat sənədindəki xüsusi şərtlər sifariş kodu ilə uyğunlaşdırılmalıdır. Bu yanaşma 316L və IP66 kimi güclü gövdə xüsusiyyətlərini düzgün Ex layihələndirməsi ilə birləşdirir; komplektləşdirilmiş şkaf üzrə məsuliyyət və yoxlama sərhədlərini də aydınlaşdırır.
